ทอม​ ดันดี

ทอม ดันดี

กับอวสานเพื่อชีวิต

แสงอาทิตย์แผดจ้าตอนบ่ายโมงของวันที่15 กุมภาพันธ์ 2561 นำผมจากริมถนนงามวงศ์วานทางเข้าเรือนจำพิเศษกรุงเทพฯ มาสู่ห้องเยี่ยมหมายเลข 9 ผมนั่งรอเพียงแค่อึดใจเดียว ธานัท ธนวัชรนนท์ หรือ “ทอม ดันดี” นักร้องเพลงเพื่อชีวิต มีชื่อในยุค 1980 ปรากฎกายด้วยรูปร่างสูงใหญ่ในชุดเสื้อยืดสีขาว ผมสั้นเกรียนขาวโพลน บ่งบอกความชราภาพของชายวัย 60 ปีพอดี แม้กระจกหนาและลูกกรงเหล็กจะขวางกั้นเราสองคน แต่ทว่าไม่อาจปิดกั้นเสียงเหน่อห้าวของทอม ดันดี ผ่านโทรศัพท์สีแดงในเวลาเพียง 20 นาทีได้รับรู้เรื่องราวของ “ทอม ดันดี” ศิลปินเพื่อชีวิตขนานแท้ ที่กลายเป็นนักโทษถูกคุมขังอยู่ในเรือนจำพิเศษกรุงเทพมหานคร

เพลงเพื่อชีวิตมีต้นกำเนิดจากการต่อสู้

ที่ดีกว่าของผู้ยากไร้ และการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง เพื่อสร้างสังคมใหม่ที่ดีงาม ภายหลังการลุกขึ้นสู้โค่นล้มเผด็จการทหารในเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 บทเพลงคนกับควาย ข้าวคอยฝน เปิบข้าว แสงดาวแห่งศรัทธา ฯลฯ เป็นบทเพลงของคนหนุ่มสาวที่ขับขานกันในการต่อสู้ทางการเมืองเรื่อยมาจนถึงทศวรรษ 1980 เพลงเพื่อชีวิตเฟื่องฟูถึงขีดสุดจนกลายเป็นธุรกิจบันเทิง ทำกำไรมหาศาลในระบบทุนนิยม วงดนตรีคาราวาน คาราบาว แฮมเมอร์ ซูซู และศิลปินเพื่อชีวิตอีกมากมาย ทำกำไรจนขยายกิจการออกไปอย่างกว้างขวางในเชิงธุรกิจด้วยต้นทุนต่ำ ทำกำไรสูงสุด สุรชัย จันทิมาธร หรือหงา คาราวาน ยืนยง โอภากุล หรือแอ๊ด คาราบาว ระพินทร์ พุทธชาติ หรือวงซูซู กลายเป็นมหาเศรษฐีของเมืองไทยที่มี​ ชีวิตสุขสบายในบั้นปลายของชีวิต

ความเฟื่องฟูของเพลงเพื่อชีวิตมาถึงจุดต่ำสุด จนศิลปินเพลงเพื่อชีวิตล้มหายตายจาก​ ไปจากธุรกิจบันเทิง ไม่เพียงแต่อายุขัยที่ร่างโรงกันไป แต่แนวทางเพลงเพื่อชีวิตได้กลายพันธุ์​ จากเพลงเพื่อชีวิต เพื่อชนชันผู้ถูกกดขี่ กลายมาเป็นเพลงเพื่อชีวิต เพื่อธุรกิจ ผลกำไรจนหมดสิ้น ความหมายของเพลงเพื่อชีวิตในที่สุด

ด้วยเวลาเพียง 20 นาที ทอม ดันดี เล่าให้ฟังว่าบิดาของเขาคือนายเยี่ยม ภูมิประเทศ เป็นอดีตสมาชิกเสรีไทยร่วมมือกับ

ปรีดี พนมยงค์ และป๋วย อึ้งภากรณ์ ต่อต้านการรุกรานของญี่ปุ่นในสงคราม

โลกครั้งที่สอง ความรักชาติ รักประชาธิปไตยจึงถ่ายทอดอยู่ในสาย

เลือดของทอม ดันดี

เขาเติบโตในยุคประชาธิปไตยเบ่งบาน

ในเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 ทำให้เขาเป็นศิลปินเพื่อชีวิตที่โลดแล่น

อยู่บนเวทีการต่อต้านเผด็จการทหาร

อย่างต่อเนื่องจนถึงทุกวันนี้

ปี 2524 เขาแต่งงานกับชาวฝรั่งเศส จึงได้เดินทางไปอยู่ฝรั่งเศสถึง 6 ปี และยังใช้ชีวิตศิลปิน ออกตระเวณเล่นดนตรีร้องเพลงอยู่ที่นั่น

เช่นกัน ทอม ดันดี ได้มีโอกาสพบปะกับปรีดี พนมยงศ์ และทำให้เขาซึมซับรับรู้ประวัติศาสตร์

การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองจาก​ ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชมาเป็น​ ประชาธิปไตยเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน 2475 ซึ่งเป็นอุดมการณ์ซึ่งทำให้ทอม ดันดี​ ขับเคลื่อนชีวิตศิลปินบนเส้น​ ทางการต่อสู้เพื่อประชาธิปไตยตลอดมา

“เสียงเพรียกจากมาตุภูมิ” ก้องกังวาลอยู่ในหัวใจของทอม ดันดี เขาจึงตัดสินใจเดินทางกลับประเทศไทยร่วมงานดนตรีกับระพินทร์ พุทธิชาติแห่งวงซูซู จากแรงผลักดันของแอ๊ด คาราบาว จนชื่อของทอม ดันดี โด่งดังในระดับแถวหน้าของ​ เพลงเพื่อชีวิต อาทิเช่น เพลงบุญแข่งเรือ สาวมอญ มยุรา ปะการัง ล่อนจ้อน ฯลฯ

ปี 2535 เขาขึ้นเวทีปราศรัยขับไล่เผด็จการทหารพลเอกสุจินดา คราประยูร จนต้องหลบหนีภัยการเมืองไปอยู่​ ต่างประเทศและกลับมาประเทศไทย​ ในปี 2536 ด้วยผลงานเพลงของตนเองถึง 10 อัลบัม อาทิเช่น ชุดตีเข่า นกเขาใจง่าย เป็นต้น ชื่อเสียงของเขาไปไกลถึงต่างแดน และได้มีโอกาศตระเวณแสดงดนตรี​ ในต่างประเทศหลายแห่งด้วยกัน จนกระทั่งเกิดการรัฐประหาร

19 กันยายน 2549 เขาจึงเดินทางกลับประเทศไทย

มาร่วมกับประชาชนต่อต้าน

เผด็จการทหารอีกครั้ง

ในขณะที่ศิลปินเพื่อชีวิตอย่างเช่น หงา และแอ๊ด กลับเก็บตัวเงียบ และเพลิดเพลินไปกับความมั่งคั่ง ร่ำรวยเกียรติยศ จนได้ตำแหน่งสูงสุด “ศิลปินแห่งชาติ” ในเวลาต่อมา..

ปี 2553 เขาตระเวนขึ้นเวทีปราศรัยของคน

เสื้อแดงหลายจังหวัด ด้วยการปราศรัยที่ดุเดือด เข้มข้น เด็ดขาดจนได้รับการขนานนามว่า “ศิลปินเพื่อชีวิตขวานผ่าซาก”

หลังรัฐประหารในเดือนพฤษภาคม 2557 ทหารตามไปจับกุม ทอม ดันดี ที่บ้านพักอำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี และส่งตัวมาคุมขังที่เรือนจำพิเศษ​ กรุงเทพมหานครเมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 2557 ด้วยข้อหา “หมิ่นพระบรมเดชานุภาพ” ตามมาตรา 112 ประมวลกฎหมายอาญา โดยไม่ได้รับสิทธิประกันตัวเป็นเวลากว่า 2 ปี แห่งความทุกข์ทรมาน เขาจึงจำยอมรับสารภาพผิด แทนการต่อสู้คดีให้ถึงที่สุด ศาลทหารและศาลยุติธรรมตัดสินจำคุกรวมทั้งสิ้น 10 ปี 10 เดือน

ในวันที่ 27 พฤศจิกายน 2560 เขาถูกย้ายไปคุมขังที่เรือนจำกลาง

จังหวัดราชบุรี เพื่อรับทราบข้อกล่าวหาใหม่จากการ​ ปราศรัยในปี 2553 และถูกย้ายกลับมาเรือนจำพิเศษ​ กรุงเทพมหานครอีกครั้งสำหรับ​ ข้อกล่าวหาที่

เคยปราศรัยที่จังหวัดลำพูน เป็นคดีที่ 4 เขาแถลงต่อศาลว่า “เขาเป็นนักร้อง ไม่ใช่นักรบไม่เคยคิดจะกระทำความผิด เขาได้รับความทุกข์ทรมานแสนสาหัส ไม่ประสงค์ที่จะต่อสู้คดีอีกต่อไป เพื่อความสบายใจขอให้ตัดสินลงโทษได้เลย” ศาลจึงเลื่อนการพิจารณาออกไปอีกใน

วันที่ 29 มีนาคม 2561

เมื่อถามว่ามีเพื่อน ๆ ศิลปินเพื่อชีวิตมาเยี่ยมบ้างไหม ? ทอม ดันดี ตอบด้วยเสียงเหน่อ หนักแน่นว่า “ไม่มี” “เหล่าศิลปินเพื่อชีวิตเหล่านี้ พวกเขายินดีปรีดาไปกับการเมืองแบบ

เผด็จการ” ความมั่งคั่งร่ำรวย ทำให้พวกเขาลืมรากเหง้าของตนเองไป

แล้ว เวลานี้มีแต่เมียของเขา “กันยภัค ยนต์สิงห์” ที่ยังคงมาเยี่ยม มาดูแลทอม ดันดี ในช่วงชีวิตที่ทุกข์ยากแสนสาหัส

สมยศ พฤกษาเกษมสุข นักโทษในคดีหมิ่นพระบรมเดชานุภาพ ซึ่งถูกคุมขังมาเกือบ 7 ปี เคยเล่าให้ญาติที่มาเยี่ยมฟังว่า “ทอม ดันดี เป็นศิลปินเพื่อชีวิตขนานแท้ เขาตื่นขึ้นมา 6 โมงเช้าจะเป่าขลุ่ยด้วยบทเพลง “เดือนเพ็ญ” ดังกังวานไปทั่วแดนตะราง ระหว่างถูกคุมขังเขาแต่งเพลงกว่า 5,000 เพลงแล้ว

เขาร้องเพลงอยู่ในคุกทั้งกลางวัน และกลางคืน จนกระทั่งวันหนึ่งมีเสียงนักโทษคนหนึ่ง

ตะโกนขัดจังหวะเสียงแพลงของเขาขึ้น

มาว่า “ใครอยากฟังมึงร้องเพลงวะ ไอ้สัตว์” แต่ทอม ดันดี ยังคงขับขานบทเพลงเพื่อชีวิตของเขา

ต่อไปอีกทุกแห่งหน ทุกเวลานาที

หมายเหตุ: คำว่า “ไอ้สัตว์​” เป็นคำสรรพนามบุรุษที่ 2 หมายถึง คุณ, เธอ,ท่าน,เอ็ง,มึง,ฯลฯ เป็นคำที่นักโทษมักใช้เรียกกันเอง

อยู่เสมอ…../

Cr : ไม่ทราบ…